Uitgave 2014
CARAVAN en de WET
Chassis/onderstel
Koppelingen
Wielen/banden
Wiellagers
Vering/dempers
Oplooprem
Terugrij-automaat
Losbreekrem
Verlichting/reflectie
Stekkers 12Volt

Wielen/banden
Wielen en Banden

 

Wielen
 
Het is uiteraard belangrijk dat de wielen van een caravan goed vastzitten, zodat ze niet kunnen loslopen. Bovendien is het belangrijk dat de wielen op een zodanige wijze op de naaf zijn bevestigd, dat ze niet slingeren of op en neer gaan bij het draaien. Om het loslopen en het slingeren van de wielen te voorkomen zijn de wielbouten / moeren en de boutgaten in de velg o.a. conisch uitgevoerd. Men noemt dit wel de borging en centrering van de wielen. Wanneer door het hart van de boutgaten in de velg een denkbeeldige lijn getrokken wordt ontstaat er een cirkel. Deze cirkel wordt de steekcirkel genoemd. Om het wiel nu goed te kunnen borgen en te centreren dienen de steek van de velg en die van de naaf exact op elkaar afgestemd te zijn. Dat betekent dus dat de wielen goed moeten passen. Wanneer sloop (reserve) wielen worden gemonteerd zijn er op dat punt nog wel eens afwijkingen. Hierdoor zijn de wielen vaak slecht gecentreerd en kunnen ze zelfs los lopen.
Omdat de wielbouten ook goed vast dienen te zitten is het belangrijk hiervoor een momentsleutel te gebruiken. Het komt nog wel eens voor dat wielvelgen zijn gescheurd tengevolge van overbelasting. Om een goede controle uit te oefenen moeten (wieldoppen indien aanwezig) worden gedemonteerd. Wanneer er lichtbruine roestspoortjes zichtbaar zijn verdient deze wielvelg extra aandacht, omdat dit vaak een teken is van een gescheurde velg.
Bij de controle van de wielen hoort natuurlijk ook het reservewiel.  Voor wielen geldt geen verplichte belastingsindex. Veel lichtmetalen wielen zijn echter niet geschikt om het maximale draagvermogen van een caravan te dragen. Let bij aanschaf van caravanwielen goed op het maximale draagvermogen.
Om een goede rij stabiliteit te waarborgen is het aan te bevelen om voor de banden een goede velgmaat (breedte) te hanteren. De praktijk leert dat brede banden met de juiste velgmaat een betere wegligging waarborgen. We zien thans dat vooruitstrevende caravanfabrikanten hiervan gebruik maken. Zie voor advies bijgevoegde tabel. (rechts boven) 
Let op: Bij bestaande caravans is de ruimte in de wielkast vaak onvoldoende om bredere banden en velgen te monteren. Banden mogen niet aanlopen!


 


Wielbouten
Al eerder braken wij een lans voor regelmatige controle op de aanwezigheid van alle bouten. Het is net zo belangrijk om te checken of deze ook stevig bevestigd zijn. Gebruik bij voorkeur een momentsleutel. Wanneer de caravan is voorzien van lichtmetalen velgen en het reservewiel is een stalen velg, dan moet je meestal speciale passende wielbouten hebben om de stalen velg op de naaf te bevestigen.
Zorg voorpassende wielbouten (reservewiel)

  

Caravanbanden.
Een luchtband is opgebouwd uit vele onderdelen. De belangrijkste delen zijn, het karkas, het loopvlak, de zijwanden of wangen, de hiel en de binnenvoering. Het karkas is de bewapening van de band, die de sterkte en stijfheid bepalen. De band moet in staat zijn om tijdens het rijden spoorkracht hebben met de ondergrond (wegdek) en dit waarborgen. Afhankelijk van de soort banden bestaat het karkas uit één of meerdere koordlagen. Naar mate de banden meer koordlagen hebben zal de serkte van de band en het draagvermogen daardoor toenemen een en ander in relatie met een voorgeschreven minimale bandenspanning. De hoeveelheid lucht in de banden bepaalt mede het draagvermogen. Een radiale luchtband heeft maar weinig koordlagen, waardoor deze soepele zijwanden heeft. Dit zorgt voor extra veerkracht en dus meer comfort, maar dat betekent ook dat de radiaalband minder stabiel is. Deze instabiliteit is vooral nadelig is bij hoge zwaartepunten. De karkassterkte bepaalt eveneens wat de maximale bandenspanning mag zijn. De sterkte van het karkas en dus ook het draagvermogen van de band is afhankelijk van: de treksterkte van het koord materiaal, de koorddichtheid en van het aantal karkaslagen.
Bij de stabiliteitsgordel is de sterkte eveneens afhankelijk van de laagbreedte, laagafstand en koordhoeken.
De kwaliteit van de band en daarmee het gedrag tijdens zijn hele gebruiksleven wordt voor een groot deel bepaald door de gebruikte vezelkoordmaterialen. De belangrijkste materialen voor de versterking van het karkas van autobanden zijn, staal, rayon, polyester en polyamide. Al deze materialen hebben verschillende eigenschappen. De keuze van het verstevigingmateriaal is heel belangrijk met betrekking tot de prestaties en de levensduur van de banden.
Natuurlijk moet het verstevigingmateriaal in eerste instantie sterk genoeg zijn om de krachten die in de band ontstaan te kunnen opvangen. Een tweede belangrijke eigenschap is dat de banden vormvast blijven, ofwel: de draden moeten even lang blijven, ook bij hoge temperaturen en aan het eind van hun gebruiksleven.
De luchtbanden van wegvoertuigen voldoen als het goed is aan de daaraan gestelde Europese richtlijnen (EEG-richtlijnen) Met het stellen van de eis aan de profilering van luchtbanden wordt uitvoering gegeven aan richtlijn 89/459/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen van 18 juli 1989. Het betreft de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lid-staten inzake de diepte van de groeven in luchtbanden van bepaalde categorieën motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan (PbEG 1989, L 226). EEG-richtlijn 89/459/EEG schrijft voor dat de luchtbanden van personenauto's, motorvoertuigen ingericht voor het vervoer van goederen waarvan het ledig gewicht, vermeerderd met het laadver-mogen, niet meer bedraagt dan 3500 kilogram en aanhangwagens en opleggers waarvan het ledig gewicht, vermeerderd met het laadvermogen, niet meer bedraagt dan 3500 kilogram gedurende de volledige gebruiksduur op de weg in de hoofdgroeven van het loopvlak een diepte van tenminste 1,6 mm moeten hebben.

In de banden industrie kennen we voor het wegvervoer personenautobanden, bestelautobanden en vrachtautobanden. Voor aanhangwagans en caravans worden niet speciaal banden gemaakt. Er wordt gebruik gemaakt van de radiaal personenautobanden of de radiaal bestelautobanden, ook wel de C-banden of Commercialbanden genoemd.
Toch ben ik van mening dat dit een compromie is. Op banden die onder een caravan worden gemonteerd spelen veel grotere krachten dan wanneer zij zijn gemonteerd onder en auto. Het verbaast me dan ook niet dat er zich regelmatig problemen voordoen ten aanzien van caravanbanden.
De dynamische krachten vooral bij zware caravans zijn enorm. De banden moeten dan ook van een goede kwaliteit zijn om erger te voorkomen, dat wil zeggen ruim voldoende draagvermogen en een keuze uit de hoogste klasse. Monteer alleen gerenommeerde A-merken dus.
De bandenspaning van luchtbanden laat voertuigbreed veel te wensen over. Vele bestuurders van een personenauto realiseren zich niet dat ze vaak met mogelijk een 0,5 bar onderspanning rijden. Ook binnen de caravanwereld is men terughoudend als het gaat om de bandenspanning. 3,0 tot 3,5 en soms 3,7 bar zijn de meest voorkomende bandenspanningen zoals die worden voorgeschreven. Ik lees veel teksten dat de juiste bandenspanning erg belangrijk is, maar nergens staat duidelijk omschreven wat die spanning dan is.
Ik ben van mening dat bij zware caravans >1350 kg de bandenspanning minimaal 4,0 bar moet zijn. 4,5 bar is nog beter en voor de zwaarste uitvoeringen > 1650 kg 4,7 bar.
Maar goed luisterd naar de bandenfabrikant weet ik dat dit de juiste spanningen zijn, echter de caravanfabrikant heeft hier nogal moeite mee omdat het gemiddelde veersysteem onvoldoende vering geeft om de bovenbouw te beschermen tegen weginvloeden. Eerder genoemde bandenspanningen van 3,0 tot 3,7 bar komen dan ook uit de koker van caravanfabrikanten. De temperatuur in de band wordt veroorzaakt door en drietal factoren, te weten, de bandenspanning, belasting van de band en de rijsnelheid. Kortweg gezegd als je een band overbelast, gerelateerd aan de load-index zal de temperatuur stijgen. Als je met een hoge snelheid rijdt zal de temperatuur stijgen. Naarmate de bandenspanning lager is wordt de bandentemeratuur hoger. Dit wetende betekend, dat je voldoende load-index moet hebben of zelfs enige overwaarde en een bandenspanning die voldoende hoog is. Ik heb een bandenfabrikant voorgelegd, als je moet kiezen voor een bandenspanning van 3,7 of 5,0 bar bij een zware caravan, wat dan de beste keuze zou zijn! U raadt het al 5,0 bar. Misschien moeten we in de toekomst het veersysteem maar eens onder de loep nemen, in plaats van de problemen bij de banden weg te leggen





Bij caravans worden in de meeste gevallen normale personenauto banden gebruikt. De zware caravans hebben vaak banden gemonteerd uit de bestelauto klasse. De laatste jaren is er nog al wat discussie over de kwaliteit van caravanbanden. Caravanbanden hebben het zwaar te voortduren, een reden temeer om deze banden kritisch te bekijken. Gebruik bij caravans banden van een gerenommeerd merk.

 

Radiaalband                                                                              Diagonaalband


Bandopschriften

Bandenmaat 185/65 R 15 88H

Bandbreedte 185 mm
Bandhoogte 65% van 185 mm
R Radiaal karkasstructuur
Velgdiameter 15 inch
Loadindex 88 (= draagvermogen 560 kg)
Snelheidsaanduiding H

 
Bovag filmpje banden:  http://www.youtube.com/watch?v=B3cKeKVm3D8&playnext=1&list=PLcnBKcFVETWqp9CvBssVESKAdfG8NFOxy&feature=results_video

Leeftijd banden
Het bouwjaar/leeftijd van de band is af te lezen op de wang van de band. Uit de fabrikanten code of DOT code kan men de leeftijd van de band uitlezen. Vanaf 2000 staat er een viercijferig getal op de band bijvoorbeeld 4501. Het getal 45 staat voor week 45 en 01 staat voor het jaar 2001. Uit onderzoeken is gebleken dat naarmate de leeftijd van een band toeneemt, de sterkte enigszins afneemt, hetgeen concreet betekent dat de kans op een klapband bij oudere banden groter wordt. Banden die onder een caravan zijn gemonteerd, gaan jarenlang mee, omdat met de caravan niet zoveel kilometers worden gemaakt als met de auto. Caravanbanden hebben dan ook vaak voldoende profiel, maar vertonen door ouderdom droogtescheuren en door de hoge leeftijd neemt de kans op een klapband toe. Het advies luidt na 6 jaar de banden jaarlijks grondig te laten controleren en na 10 jaar te vervangen.
Omdat rubber veroudert adviseert de Vereniging VACO (banden branche) banden na 6 jaar jaarlijks te laten controleren door een banden specialist en na uiterlijk 10 jaar preventief te vervangen. Wel blijft het belangrijk banden koel en donker op te slaan. Zet banden niet in het volle zonlicht, maar dek ze af!

0602 productie datum 6e maand 2002




Profilering
De profilering van caravanbanden moet aan dezelfde eisen voldoen als autobanden. De minimale profieldiepte in de hoofdgroeven is 1,6 mm. Welke de hoofdgroeven zijn is te beoordelen in onderstaande tekeningen. De maatvoering van de band speelt hierbij een rol

Voorbeeld is bandenmaat 155/80 R 13
linkertekening is de breedte van het loopvlak
rechtertekening is deel van loodvlak waar de hoofdgroeven zich bevinden

   


 
Droogtescheuren in banden
Banden gemonteerd op caravans en aanhangwagens zullen i.v.m. het incidentele gebruik, niet zo vaak worden vervangen. Dit heeft als gevolg dat we veelal oudere banden zullen aantreffen. In deze banden komen als gevolg van uitdroging en ozon - inwerking zgn. droogtescheuren voor. Wanneer de band op spanning is, is de ernst van de droogtescheuren soms moeilijk te beoordelen. Door de band leeg te laten lopen en het rubber te vouwen is goed waar te nemen hoe diep dergelijke scheuren zijn. Let daarbij ook op eventuele scheuren in de profielgroeven van het loopvlak. Door de droogtescheuren kan het karkas worden aangetast, waardoor de sterkte van het karkas afneemt. De kans op klapbanden zal daarom kunnen toenemen. Om droogtescheuren in de band te kunnen ontdekken zult u de band zorgvuldig moeten inspecteren. Daarbij zal zeker ook de binnenkant van de band (gemonteerd op de velg) kritisch bekeken moeten worden.
De beste manier om te controleren hoe diep de scheuren zijn, is door de band leeg te laten lopen en te plooien. 


Separatie(s) 
Let ook op karkasbreuken, die herkenbaar zijn aan een uitstulping op de (zij)kant. In geval van droogtescheuren of van karkasbreuk moet u de band direct laten vervangen. 


  


Aandacht voor bandenventielen 
Droogtescheuren kunnen ook in het (tubless) ventiel voorkomen. Bij zwaardere caravans bij bandenspanningen van meer dan 3,5 bar is het aan te raden metalen schroefventielen te gebruiken in plaats van het rubbertublessventiel.

Bandenspanning auto/vakantie 
De bandenspanning hangt af van het soort en de maat van de band. Op de band zijn soms opschriften aanwezig met betrekking tot de bandenspanning. Als de caravan een pittige last te torsen krijgt, is het raadzaam om de spanning van de achterbanden van de auto en de spanning van de banden van de caravan te verhogen. Veelal staan er op de zijkant van de band opschriften met betrekking tot het draagvermogen en de snelheid en bandenspanning.
Kortom met de juiste bandenspanning rijdt u veiliger. Er is nog een reden waarom de juiste bandenspanning voor u van belang is. Met het op spanning houden van de banden van uw auto en uw (vouw)caravan of aanhangwagen bespaart u al snel één tot twee volle tanks per jaar. Bovendien zorgt de juiste bandenspanning voor minder slijtage. Als uw banden 20% te zacht zijn, verkort u de levensduur met een kwart. In plaats van 80.000 kilometer rijdt u dan nog maar 60.000 kilometer met een setje banden. Met de juiste bandenspanning bent u dus minder snel aan vervanging van de banden toe. Dit is dus aanzienlijk merkbaar in uw portemonnee. Een derde reden om de juiste bandenspanning te hanteren is het milieu. Als alle automobilisten in Nederland met de juiste bandenspanning rijden betekent dat doorgerekend dat dit een besparing oplevert van minimaal 250 miljoen liter brandstof per jaar! Minder brandstofverbruik betekent immers minder schadelijke uitlaatgassen, dus de juiste bandenspanning is ook nog vriendelijk voor het milieu.

Bandenspanning caravan
De bandenspanning speelt bij de maximumsnelheid en het maximum draagvermogen van de band een belangrijke rol. Bij het verlagen van de bandenspanning zal het maximum draagvermogen en/of de (verantwoorde) maximumsnelheid van de band afnemen. Hieruit blijkt dat spanning, snelheid en draagvermogen een duidelijke samenhang vertonen. In de praktijk zal blijken dat het overbelast zijn van een band vaak het gevolg is van een combinatie van factoren, te weten het rijden met onderspanning, het te zwaar beladen zijn of het rijden met een te hoge snelheid. Het controleren van de bandenspanning zal vaak moeilijk zijn omdat ten gevolge van het rijden met de aanhangwagen de temperatuur van de band is toegenomen, waardoor de bandenspanning hoger is geworden. Wanneer blijkt dat er sprake is van extreme onderspanning of een extreem hoge bandtemperatuur zal hiertegen kunnen worden opgetreden. Het risico bij een hoge bandtemperatuur is dat de vulkanisatie temperatuur van de band wordt benaderd, waardoor een klapband kan ontstaan. Bovendien zal het rijden met extreme onderspanning de stabiliteit van de aanhangwagen nadelig beïnvloeden. De voorgeschreven bandenspanning van caravanbanden bedraagt ongeveer 3,0 tot 4,0 bar. Grote zware caravans hebben vaak een bandenspanning van 4,5 bar. De voorgeschreven bandenspanning van vouwwagenbanden en kleine aanhangwagens kan soms oplopen tot 5,5 á 6 bar. Dit zijn de kleine wielmaatjes, b.v. trelleborg banden.
Factoren welke de bandtemperatuur verhogen zijn:
- bandenspanning (onderspanning)
- snelheid (hoge snelheden)
- belading (zware belading)

Als vuistregel geldt:
Auto: voorbanden 2 Bar, achterbanden 2,5 Bar,
Caravanbanden 3 tot 4,0 Bar. Zware caravans (1400 tot 1800 kg) hebben vaak een voorgeschreven bandenspanning van 4,0 tot 4,5 Bar. De bandenspanning is eenvoudig te controleren en dient steeds voor het wegrijden te gebeuren. (koude banden)
Let op: voor vouwwagens met kleinere banden geldt een andere (vaak hogere) bandenspanning (5 – 7 Bar). 

Zes tips om de spanning in uw banden te behouden 
Regelmatige controle
Elke band verliest geleidelijk lucht. Check daarom elke maand even uw bandenspanning. Dit kan bij elk tankstation,
bij een bandenspecialist of garagebedrijf. Zelf een voetpomp aanschaffen kan ook, dat is ook handig bij noodgevallen. 
Controleer de banden in koude toestand. Tijdens het rijden wordt de band warm en loopt de spanning op.
Controleer de bandenspanning daarom voordat u meer dan drie kilometer heeft gereden. 
Welke spanning hebben uw banden nodig?
De aanbevolen bandenspanning verschilt per type en merk. Meestal zijn meerdere waarden aangegeven. De normale
adviesspanning geldt bij gewone ritten met 1 of 2 personen. Bij volle belading en regelmatig rijden op de snelweg is een
hogere adviesspanning van toepassing. De juiste gegevens voor uw auto vindt u in het instructieboekje van uw auto.
Meestal staat dit ook vermeld op een sticker op de deurstijl van uw auto of aan de binnenkant van het tankklepje. 
Vergeet uw reserveband niet. De reserveband krijgt de hoogste adviesspanning. Mocht u onverhoopt een lekke band krijgen, dan is de reserveband direct te monteren. Vergeet ook het reservewiel van uw caravan niet. 
Let op afwijkingen of beschadigingen. Vaak merkt u zelf al dat er iets mis is met uw banden. U voelt dit door een afwijkend weggedrag of door geluiden die u anders niet hoort. Stop in dat geval even en bekijk uw banden. Er kan bijvoorbeeld een scheurtje of een spijker in uw band zitten. In dit geval vervangt u uw band ter plekke door het reservewiel en gaat dan snel naar een bandenspecialist of garage voor een reparatie. Pomp een beschadigde band nooit bij. Zorg voor een goed afsluitend ventiel- of stofdopje. Een klein detail misschien, maar wel belangrijk: een ventieldopje houdt vuil en stof buiten en zorgt voor de noodzakelijke afdichting.

Reservewiel
Het zou eigenlijk verplicht moeten zijn een reservewiel mee te nemen. Kijk de ophanging en sluiting van de houder van het reservewiel na en bedenk, dat voor het reservewiel dezelfde normen gelden als voor de banden die onder de caravan gemonteerd zijn. Niet echt erg, maar wel storend en tijdrovend is het als men door het ontbreken van een reservewiel uren opgehouden wordt. Opgelet wanneer standaard lichtmetalen velgen op de caravan worden toegepast en het reservewiel is een stalen velg zorg er dan voor dat je geschikte wielbouten hebt voor de stalen velg. (Er zit verschil in de bevestigings- bouten)

Draagvermogen van banden
Het laadvermogen van een caravan wordt mede bepaald door het gewicht dat de banden kunnen verdragen (zie de tabel draagvermogen). Vraag de bandenspecialist wat de maximaal toegestane belasting is. Het is noodzakelijk u ervan te overtuigen dat de banden de massa, die de as kan torsen, ook kunnen dragen. Controles hebben uitgewezen dat daar nogal eens iets aan mankeert.
Overweeg de aankoop van een kwalitatief goed bandenmerk, bijvoorbeeld. Zogenaamde bestelwagenbanden, zoals Transportsteel-, Comtrac- of Reinforcebanden van o.a. Vredestein, zijn uitermate geschikt als caravanbanden. De vaak versterkte uitvoering van het karkas geeft extra stevigheid en een beter weggedrag van de caravan. 



Dit maximum draagvermogen geldt bij de voorgeschreven bandenspanning en de maximaal toelaatbare snelheid van de band. Bij een band voorzien van de codering 80 S, zal het maximum draagvermogen van 450 kg worden bereikt bij de voorgeschreven spanning en een snelheid van 180 km/h. Wanneer de gereden snelheid lager is zal het draagvermogen van de band toenemen. Twee banden met daarop de code 80 S gelegen op één as resulteert in 2 x 450 = 900 kg draagvermogen. Bij de typekeuring van caravans volgens de EG voorschriften en ook vanuit de bijlage regeling voertuigen bestaat er een zogenaamde 10 % regeling ten aanzien van het draagvermogen van banden
Voorbeeld van de 10 % regeling
load index 80 = 450 kg
2 wielen op een as = 2 x 450 = 900 kg
10 % van 450 x 2 = 90 kg
Geschikt voor een asbelasting van max: 990 kg
Hebben we een as van 1000 kg onder een caravan dan zal de load index van de band tenminste 81 of hoger moeten zijn(zie aslast in kentekenbewijs of asplaatje). Enkele caravanfabrikanten maken nog steeds gebruik van genoemde 10 % regeling. Het is caravanbezitters aan te raden wanneer ze aan vervanging van de banden toe zijn, het goede draagvermogen aan te houden of zelfs enige overwaarde te nemen. Vooral voor de zware caravans is het sterk aan te bevelen om reinforce banden of C banden (extra versterkte banden) te gebruiken. Dit worden ook wel eens C-banden (Commercial) genoemd en worden veelal gemonteerd op bestelauto's. Het gebruik van deze banden geeft een betere stabiliteit, echter door een grotere wangstijfheid wordt het (veer) comfort wat minder.

Dit resultaat moet je zien te voorkomen!

   

Schoonmaken van de banden
Ook banden moeten regelmatig schoongemaakt worden. Schoonmaken van de banden is vooral belangrijk als ze opgeslagen worden (zomerbanden voor winterbanden en vice versa).
Gebruik geen reinigingsmiddel die oplosmiddel of olie bevatten, dit schaadt het rubber.
Met schoon water, zeep en spoelmiddel maakt u uw banden het beste schoon.
Als u een hogedrukreiniger gebruikt voor het wassen van uw auto moet u op het volgende letten:
Banden mogen nooit met een rondstraler gewassen worden.
Bij het reinigen met een vlakstraler of een zogenaamde moddervreter moet een minimum afstand van 20 cm worden aangehouden 
Stel banden zo min mogelijk bloot aan fel zon licht, dek ze af!

Relevante wetsteksten

artikelen 5.12.24, 5.12.27
 



Caravan en de WetCaravantechniek 1Caravantechniek 2Wettelijke tekstenCaravan(in)stabiliteitReis- CaravantipsContactDisclaimerPublicaties